| |
Ağaç
habitüsü
Tohumdan yetişmiş ceviz ağaçları kuvvetli gelişim gösterip; geniş taç yapısına
sahiptir. Aşılı ceviz ağaçlarının habitüsü çeşitler ve ekolojik koşullara bağlı
olarak farklılık göstermektedir. Taç gelişimini etkileyen diğer önemli bir özellik
ise çeşit veya tiplerin yan dallarda meyve verme oranıdır. Yan dallarda yüksek
oranda meyve veren ceviz çeşitleri, yayvan gelişim gösterirken, uç dallarda
meyve veren ceviz çeşitleri dikine bir gelişim göstermektedir.
Meyve özellikleri
Cevizin meyvesi pomolojik gruplandırmada sert kabuklu meyveler grubunda yer almaktadır.
Meyve ağaç üzerinde yeşil kabuk, sert kabuk ve iç cevizden oluşur.Yeşil kabuk
kal olarak adlandırılır. Yeşil kabuk, kılıf ve çiçek örtüsünden, sert kabuk ise
yumurtalık duvarlarından oluşur. Esasında yediğimiz iç ceviz, cevizin embriyosudur.
Gövde, dallar ve yaprakçıklar
Cevizlerde dallanma, 1-2 m den itibaren başlamaktadır. Genç ağaçlar pürüzsüz
ve gümüşi renkli gövdeye sahipken; ilerleyen yıllarda gövdede pürüzler ve çatlaklar
oluşmaktadır. Kabuk renginde gri - siyah arası renklenme gözlenir. Sürgünler
tüysüz ve çeşitlere göre yeşil veya esmer renklidir. Özleri bölmeli olan sürgünlerde,
5-6 yaprakçıktan oluşan yapraklar yer alır. Yaprakçıklar genellikle geniş elips
şeklinde ve tam kenarlıdır. Yaprakçık boyu çeşit ve ekolojik koşullara göre 5-15
cm arasında değişebilir. Bir ceviz fidanında, yaprak koltuklarında 3 farklı göz
bulunur. Bu gözler bulundukları yere göre en kuvvetli olanı boyunlu göz, ortadaki
düğme göz, en altta çoğu kez görülemeyen göz ise nokta göz olarak adlandırılır.
Döllenme Biyolojisi
Cevizler tek evcikli bitkilerdir. Erkek ve dişi çiçekler aynı ağaçta, fakat farklı
yerlerde bulunur. Bir önceki gelişme döneminin sürgünleri üzerinde bulunan yan
tomurcuklardan oluşan püsküller erkek çiçekler, o yılki gelişme dönemine ait
ilkbahar sürgünlerinin ucunda meydana gelen çiçekler ise dişi çiçekler olarak
adlandırılır.
Erkek ve dişi çiçeklerin farklı zamanda açmaları ve olgunlaşmalarına dikogami
denir. Erkek çiçekleri önce açan ve olgunlaşan çeşitler protandri, dişi çiçekleri
önce açan ve olgunlaşan çeşitler protogeni, erkek ve dişi çiçekleri aynı zamanda
açan ve olgunlaşan çeşitlere ise homogami olarak tanımlanmaktadır. Cevizlerde
dikogami nedeniyle yabancı tozlanma söz konusu olduğu için uygun tozlayıcı çeşitlerin
belirlenmesi ceviz yetiştiriciliğinde en önemli konuların başında gelmektedir.
Kaynak: www.ceviz.gen.tr |
|